Gjatë ditëve të nxehta, shumë njerëz e ndiejnë vapën jo vetëm si temperaturë të lartë, por si një lodhje që hyn në gjithë ditën: më pak energji, më pak durim, gjumë më i dobët, trup më i rënduar dhe vështirësi për t’u rikuperuar.
Në Vlorë, kjo ndihet edhe më shumë. Lagështia, lëvizjet gjatë ditës, puna, sezoni turistik, ecjet në diell dhe netët e nxehta mund ta bëjnë trupin të ndihet i mbingarkuar për disa ditë me radhë.
Në ChiTerapi, gjatë periudhave me temperatura të larta, një nga ankesat që dëgjojmë më shpesh është: “Ndihem shumë i lodhur nga vapa, më ndikon gjithë ditën.”
Akupunktura nuk zëvendëson ujin, freskimin, pushimin apo kujdesin mjekësor kur ka shenja serioze të mbinxehjes. Por kur vapa e shtyn trupin drejt lodhjes, tensionit, gjumit të prishur dhe ndjesisë së mbingarkesës, akupunktura bëhet shumë më tepër se një trajtim “shtesë”: ajo mund të ndihmojë trupin të rikuperohet më mirë dhe të dalë nga gjendja e stresit të vazhdueshëm.
Vapa nuk lodh vetëm trupin, lodh edhe sistemin nervor
Kur temperaturat janë të larta, trupi punon më shumë për të ruajtur ekuilibrin. Ai përpiqet të freskohet përmes djersitjes, qarkullimit të gjakut drejt lëkurës dhe rregullimit të temperaturës së brendshme.
Kjo kërkon energji. Enët e gjakut zgjerohen për të larguar nxehtësinë, zemra mund të punojë më fort, presioni i gjakut mund të bjerë, ndërsa djersitja mund të ulë lëngjet dhe kripërat minerale të trupit.
Kjo është arsyeja pse gjatë vapës disa njerëz ndihen të rënduar, të përgjumur, me mendje të mjegullt, me pak forcë, me dhimbje koke, me tension muskulor ose me ndjesi sikur trupi nuk po e mban ritmin normal.
Pra, lodhja nga vapa nuk është gjithmonë “thjesht dembelizëm”. Shpesh është shenjë se trupi po shpenzon shumë energji për t’u përshtatur me nxehtësinë.
Si shihet kjo nga Mjekësia Tradicionale Kineze?
Në Mjekësinë Tradicionale Kineze, vera dhe temperaturat e larta lidhen me konceptin e Summer Heat, ose “nxehtësia e verës”. Kur kjo nxehtësi është e fortë ose zgjat për shumë ditë, ajo mund të konsumojë Chi dhe lëngjet e trupit.
E thënë më thjesht: vapa mund të zbrazë energjinë, të shtojë djersitjen, të thajë trupin, të prishë qetësinë dhe të krijojë një ndjesi të brendshme lodhjeje.
Kjo mund të shfaqet si:
- lodhje e fortë gjatë ditës;
- irritim ose nervozizëm;
- gjumë i cekët ose i trazuar;
- ndjesi rëndese në trup;
- etje, djersitje ose tharje;
- dhimbje koke ose tension në qafë dhe shpatulla;
- mungesë dëshire për aktivitet.
Kjo qasje ndihmon për ta kuptuar vapën jo vetëm si temperaturë jashtë trupit, por si një faktor që mund të ndikojë në energjinë, gjumin, qarkullimin, qetësinë dhe rikuperimin.
Pse lodhja nga vapa ndihet kaq e fortë?
Kur trupi përpiqet të freskohet, djersitja është një nga mekanizmat kryesorë. Por djersitja e vazhdueshme mund të sjellë humbje lëngjesh dhe elektrolitesh, sidomos kur nuk pini mjaftueshëm ujë ose qëndroni gjatë në diell.
Në të njëjtën kohë, gjaku drejtohet më shumë drejt lëkurës për të larguar nxehtësinë. Kjo mund të bëjë që disa njerëz të ndihen më të dobët, më të rënduar, më pak të përqendruar ose më të prirur për marramendje.
Truri gjithashtu ndikohet nga mbinxehja dhe mungesa e rikuperimit. Prandaj gjatë ditëve shumë të nxehta mund të ketë më shumë lodhje mendore, nervozizëm, dhimbje koke, vështirësi për t’u përqendruar dhe ndjesi “mjegulle” në kokë.
Kur këto ndodhin disa ditë me radhë, trupi nuk ka vetëm nevojë për freskim në moment. Ai ka nevojë edhe për rikuperim më të thellë.
Kur akupunktura bëhet e rëndësishme gjatë vapës?
Akupunktura bëhet më relevante kur vapa nuk po ju shqetëson vetëm për disa minuta, por po ndikon mënyrën si funksiononi gjatë ditës.
Mund të jetë moment i mirë për të menduar për akupunkturën kur vini re:
- lodhje të përditshme nga vapa;
- gjumë të prishur ose zgjim të lodhur;
- tension në qafë, shpatulla ose shpinë;
- irritim, stres ose mbingarkesë emocionale;
- dhimbje koke që lidhet me vapën, tensionin ose gjumin e dobët;
- trup të rënduar dhe energji të ulët;
- vështirësi për t’u qetësuar edhe kur pushoni.
Në këto raste, qëllimi i akupunkturës nuk është “të ftohë trupin” si ujë i ftohtë apo ajër i kondicionuar. Qëllimi është të ndihmojë trupin të rregullohet më mirë: të qetësojë sistemin nervor, të ulë tensionin, të mbështesë gjumin dhe të përmirësojë rikuperimin.
Lodhja është një nga shenjat që pacientët e vënë re më qartë
Në përvojën tonë në ChiTerapi, gjatë ditëve shumë të nxehta, lodhja është një nga ankesat që pacientët e ndiejnë më fort. Shpesh nuk është vetëm “jam pak i lodhur”, por një lloj lodhjeje që prek humorin, punën, lëvizjen dhe dëshirën për të bërë gjëra të zakonshme.
Një pacient erdhi gjatë kësaj periudhe vape duke u ankuar për lodhje të përditshme dhe një ndjesi sikur mund të humbte ndjenjat. Kjo lloj ndjesie duhet marrë gjithmonë seriozisht dhe, nëse është e fortë ose shoqërohet me simptoma të tjera, kërkon vlerësim mjekësor.
Në atë rast, pasi u vlerësua situata dhe trajtimi u përshtat me kujdes, pacienti u kthye në seancën tjetër duke treguar se ishte ndier më mirë që pas seancës së parë. Jo si “mrekulli”, por si një ndryshim i qartë në mënyrën si trupi po e përballonte ditën.
Kjo është arsyeja pse, në këto raste, akupunktura nuk duhet parë si këshillë e thjeshtë vere. Për disa pacientë, ajo mund të jetë një mënyrë konkrete për ta ndihmuar trupin të dalë nga cikli i lodhjes dhe mbingarkesës.
Akupunktura dhe gjumi gjatë ditëve të nxehta
Një nga mënyrat më të forta si vapa lodh trupin është përmes gjumit. Kur dhoma është e nxehtë, kur trupi nuk freskohet mirë, ose kur mendja është e shqetësuar, gjumi bëhet më i cekët.
Pacientët shpesh e përshkruajnë kështu:
- “E kam të vështirë të më zërë gjumi.”
- “Zgjohem disa herë natën.”
- “Fle, por zgjohem përsëri i lodhur.”
- “Gjumi më duket i trazuar dhe jo çlodhës.”
Kur gjumi prishet, trupi humbet një nga mekanizmat kryesorë të rikuperimit. Dhimbjet ndihen më shumë, stresi tolerohet më pak dhe lodhja grumbullohet më shpejt.
Akupunktura mund të ndihmojë në këtë pjesë duke mbështetur qetësimin e sistemit nervor dhe duke e ndihmuar trupin të kalojë më lehtë drejt gjendjes së pushimit. Për këtë temë kemi folur edhe në artikullin: Si ndihmon akupunktura për stresin, ankthin dhe gjumin.
A mund të ndihmojë akupunktura për “rezistencë” ndaj vapës?
Këtu duhet të jemi të saktë. Akupunktura nuk e bën trupin imun ndaj temperaturave të larta dhe nuk ju lejon të neglizhoni ujin, hijen, pushimin apo freskimin.
Por akupunktura mund të ndihmojë trupin të bëhet më i qëndrueshëm ndaj mbingarkesës që krijon vapa, sidomos kur problemi është lodhja, tensioni, gjumi i dobët, irritimi ose rikuperimi i ngadaltë.
Pra, nuk flasim për “rezistencë” në kuptimin që vapa nuk do t’ju prekë më. Flasim për një trup që mund të rregullohet më mirë, të çlirojë tensionin më shpejt, të flejë më qetë dhe të rikuperohet më mirë pas ditëve të rënda.
Kjo është veçanërisht e rëndësishme për njerëzit që çdo verë e përjetojnë vapën si lodhje të thellë, mungesë energjie, gjumë të prishur dhe ndjesi mbingarkese.
Kur mund të kombinohet me trajtime të tjera?
Në disa raste, akupunktura mund të kombinohet lehtë me metoda të tjera, në varësi të gjendjes së pacientit.
Kur vapa shoqërohet me tension muskulor, ngurtësim në qafë, shpatulla ose shpinë, mund të përdoret edhe Tuina, kupa të thata ose Gua Sha. Kjo bëhet me kujdes dhe jo si paketë automatike për çdo person.
Gjatë ditëve shumë të nxehta, trajtimi duhet të jetë i matur. Qëllimi nuk është ta lodhim më shumë trupin, por ta ndihmojmë të lirojë tensionin dhe të kthehet në një gjendje më të qetë.
Çfarë duhet të bëni para seancës gjatë vapës?
Gjatë temperaturave të larta, përgatitja para trajtimit është shumë e rëndësishme.
- Pini ujë gjatë ditës.
- Mos vini me stomakun bosh.
- Shmangni vakte shumë të rënda para seancës.
- Mos vini menjëherë pas qëndrimit të gjatë në diell.
- Shmangni oraret më të nxehta të ditës kur është e mundur.
- Pas seancës, jepini trupit pak kohë për pushim.
- Nëse ndiheni të mbinxehur ose të dehidratuar, tregojeni para trajtimit.
Nëse vini të lodhur nga vapa, qëllimi është që seanca të jetë e qetë, e kontrolluar dhe e përshtatur me gjendjen tuaj atë ditë.
Kur duhet të kërkoni kujdes mjekësor?
Disa shenja nuk duhen trajtuar si lodhje e zakonshme nga vapa. Ato kërkojnë kujdes më të menjëhershëm.
Kërkoni ndihmë mjekësore nëse keni:
- konfuzion ose çorientim;
- dhimbje gjoksi;
- temperaturë shumë të lartë;
- dehidratim të rëndë;
- simptoma neurologjike si dobësi e papritur, mpirje ose vështirësi në të folur;
- humbje të ndjenjave ose të fikët;
- përkeqësim të shpejtë të gjendjes.
Nëse dikush ndihet sikur mund të humbasë ndjenjat, është shumë e rëndësishme të largohet nga nxehtësia, të freskohet, të hidratohet dhe të kërkohet ndihmë nëse gjendja nuk përmirësohet shpejt ose shoqërohet me shenja të tjera.
Akupunktura mund të ketë rol mbështetës para ose pas një periudhe mbingarkese nga vapa, kur personi është stabilizuar dhe nuk ka shenja alarmi. Por në momentin e një gjendjeje akute, siguria vjen e para.
Çfarë duhet të mbani mend
Vapa dhe temperaturat e larta mund ta lodhin trupin më shumë nga sa duket. Ato ndikojnë në qarkullim, djersitje, lëngje, gjumë, energji, humor dhe mënyrën si sistemi nervor përballon stresin.
Akupunktura mund të jetë shumë e vlefshme kur vapa sjell lodhje të përsëritur, gjumë të dobët, tension, irritim, dhimbje koke ose ndjesi mbingarkese. Ajo nuk zëvendëson kujdesin bazë gjatë vapës, por mund të ndihmojë trupin të rikuperohet më mirë dhe të bëhet më i qëndrueshëm ndaj stresit që krijojnë ditët e nxehta.
Në ChiTerapi, trajtimi përshtatet sipas gjendjes së pacientit atë ditë. Sidomos gjatë vapës, qëllimi nuk është të shtojmë stimulim, por të ndihmojmë trupin të qetësohet, të rregullohet dhe të rifitojë energji.
Kur vapa e lodh trupin ditë pas dite, rikuperimi nuk është luks; është mënyra si trupi kthehet përsëri në ekuilibër.